SCM là gì? Vai trò của chuỗi cung ứng đối với doanh nghiệp

SCM là một khái niệm quan trọng trong vận hành doanh nghiệp, nhưng không phải ai cũng hiểu rõ nó bao gồm những gì và khác gì với logistics. Nếu bạn đang muốn biết SCM là gì, chuỗi cung ứng hoạt động ra sao và vì sao doanh nghiệp cần quản lý tốt hệ thống này, bài viết này sẽ giúp bạn nắm nhanh những điểm cốt lõi nhất.

1. SCM là gì?

SCM (Supply Chain Management) là quá trình quản lý luồng hàng hóa và dịch vụ, bao gồm tất cả các bước từ chuyển đổi nguyên liệu thô thành sản phẩm cuối cùng. SCM liên quan đến việc tổ chức các hoạt động nguồn cung của doanh nghiệp một cách hợp lý nhằm tối đa hóa giá trị cho khách hàng và đạt được lợi thế cạnh tranh trên thị trường.

SCM phản ánh sự nỗ lực của các nhà cung cấp để phát triển và triển khai chuỗi cung ứng một cách hiệu quả và tiết kiệm nhất có thể. Hệ thống được ứng dụng để theo dõi quá trình lưu thông của sản phẩm và dịch vụ từ nguồn cung đến khách hàng (bao gồm nhà sản xuất, đại lý, và hệ thống bán lẻ). SCM được sử dụng để quản lý các khía cạnh như yêu cầu đặt hàng, quản lý kho, vận chuyển, và quy trình lưu thông. Đồng thời, nó cũng quản lý các yêu cầu khác liên quan và đảm bảo rằng sản phẩm đến được tay khách hàng cuối cùng theo các phương tiện phù hợp.

2. Cấu trúc của SCM là gì? 

Cấu trúc của hệ thống quản trị chuỗi cung ứng bao gồm ba thành phần chính:

• Nhà cung cấp (supplier): Là những doanh nghiệp cung cấp nguyên vật liệu, dịch vụ cần thiết cho quá trình sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp.
• Đơn vị sản xuất (producer): Là những doanh nghiệp thực hiện các hoạt động sản xuất, chế biến, lắp ráp để tạo ra sản phẩm/dịch vụ.
• Khách hàng (customer): Là những cá nhân, tổ chức mua sản phẩm/dịch vụ của doanh nghiệp.

3. Tầm quan trọng của chuỗi cung ứng với doanh nghiệp

Quản lý chuỗi cung ứng đóng vai trò quan trọng trong việc đảm bảo sự bền vững của quá trình sản xuất và kinh doanh. Bằng cách thực hiện quản lý chuỗi cung ứng thông minh, có thể giảm thiểu ảnh hưởng đến môi trường, tối ưu hóa tài nguyên và đảm bảo tính bền vững của sản xuất.

Ngoài ra, SCM còn đóng vai trò quan trọng trong việc quản lý rủi ro trong chuỗi cung ứng. Doanh nghiệp có thể áp dụng chiến lược và kỹ thuật quản lý rủi ro để đối mặt với các nguy cơ tiềm ẩn từ vấn đề về nguyên liệu đầu vào đến chất lượng sản phẩm. 

Một ví dụ điển hình là Apple, một công ty đã tận dụng SCM để đảm bảo chất lượng sản phẩm, giảm chi phí sản xuất và đưa sản phẩm ra thị trường đúng thời điểm. Apple cũng áp dụng các kỹ thuật quản lý rủi ro để đối mặt với những nguy cơ có thể xuất hiện trong chuỗi cung ứng.

Tóm lại, SCM là một khái niệm quan trọng trong lĩnh vực kinh doanh và sản xuất, giúp doanh nghiệp tối ưu hóa hoạt động trong chuỗi cung ứng, tăng cường sức cạnh tranh, và đảm bảo tính bền vững của quá trình sản xuất cùng việc quản lý rủi ro. Sự áp dụng của quản lý chuỗi cung ứng trở thành điều cần thiết đối với các doanh nghiệp có mong muốn thành công trong thị trường ngày nay.

• Xem thêm: Logistics và quản lý chuỗi cung ứng là gì? Công việc và cơ hội việc làm

4. SCM và Logistic khác nhau ở điểm nào?

Trên thực tế, có rất nhiều doanh nghiệp và nhà quản trị nhầm lẫn giữa hai khái niệm này. Mọi người đều cho rằng SCM và Logistic có thể sử dụng thay thế, bổ sung cho nhau. Tuy nhiên, thuật ngữ Logistics chỉ là 1 phần nhỏ nằm trong Supply Chain Management. 

5. Cách thức hoạt động của SCM là gì?

Về cơ bản, SCM (Quản lý Chuỗi Cung Ứng) đặt mục tiêu kiểm soát hoặc liên kết các khâu chính trong quá trình sản xuất, vận chuyển, và phân phối sản phẩm. Bằng cách hiệu quả quản lý nguồn cung ứng, doanh nghiệp có khả năng giảm chi phí dư thừa và tăng tốc độ giao hàng đến tay người tiêu dùng.

Điều này được đạt được thông qua việc kiểm soát chặt chẽ hơn việc quản lý hàng tồn kho nội bộ, quá trình sản xuất nội bộ, phân phối, bán hàng và hàng tồn kho từ nhà cung cấp đến doanh nghiệp.

Lý thuyết của SCM là hầu hết mọi sản phẩm trên thị trường đều phát sinh từ sự hợp tác của nhiều tổ chức khác nhau, hình thành một chuỗi cung ứng. Mặc dù chuỗi cung ứng đã tồn tại từ lâu, nhưng nhiều công ty/doanh nghiệp mới chỉ gần đây mới chú ý đến nó như một dịch vụ giá trị gia tăng trong hoạt động kinh doanh của họ.

Trong lĩnh vực Quản lý Chuỗi Cung Ứng (SCM), người quản trị chuỗi cung ứng chịu trách nhiệm điều phối hậu cần của toàn bộ chuỗi cung ứng, bao gồm năm khía cạnh chính:

• Kế hoạch hoặc chiến lược.
• Nguồn cung (bao gồm nguyên liệu thô hoặc dịch vụ).
• Sản xuất (tập trung vào năng suất và hiệu quả).
• Giao hàng và hậu cần.
• Hệ thống tiếp nhận phản hồi (đối với sản phẩm bị lỗi hoặc không đạt yêu cầu).

Những nhà quản trị chuỗi cung ứng nỗ lực giảm thiểu thiếu hụt và giảm chi phí. Nhiệm vụ này không chỉ liên quan đến hậu cần và quản lý hàng tồn kho mua. Sự cải thiện về năng suất và hiệu suất có tác động trực tiếp đến lợi nhuận của doanh nghiệp và mang lại tác động lâu dài. Quản lý chuỗi cung ứng hiệu quả giúp công ty giảm thiểu rủi ro từ việc thu hồi sản phẩm và chi phí liên quan đến kiện tụng.

6. Ví dụ điển hình về Supply Chain Management

Nhận thức về tầm quan trọng của Quản lý Chuỗi Cung Ứng (SCM) đối với hoạt động kinh doanh của mình, Walgreens Boots Alliance Inc. đã đặt trọng tâm vào việc đổi mới chuỗi cung ứng của mình từ năm 2016. Như một trong những chuỗi hiệu thuốc lớn nhất tại Hoa Kỳ, công ty này cần điều chỉnh và quản lý hiệu quả chuỗi cung ứng để đối mặt với những biến động thị trường và tiếp tục tối ưu hóa giá trị lợi nhuận.

Kể từ ngày 5 tháng 7 năm 2016, Walgreens đã tiến hành đầu tư mạnh mẽ vào công nghệ trong lĩnh vực SCM của mình. Công ty triển khai một hệ thống SCM hướng tới tương lai, tích hợp dữ liệu liên quan và sử dụng phân tích để dự đoán hành vi mua sắm của khách hàng. Sau đó, họ thực hiện các biện pháp cần thiết để tối ưu hóa chuỗi cung ứng và đáp ứng đúng đắn với nhu cầu của khách hàng.

Một ví dụ điển hình là khả năng dự đoán các triệu chứng của bệnh cúm, giúp công ty dự đoán chính xác lượng hàng tồn kho cần thiết cho các loại thuốc chống cúm không cần kê đơn. Điều này giúp tạo ra một chuỗi cung ứng hiệu quả với ít hàng tồn kho. Bằng cách sử dụng SCM này, Walgreens có thể giảm thiểu lượng tồn kho dư thừa và giảm các chi phí liên quan, như chi phí lưu trữ và vận chuyển.

7. Sai lầm phổ biến khi doanh nghiệp triển khai SCM là gì?

Khi áp dụng hệ thống quản trị chuỗi cung ứng (SCM), nhiều doanh nghiệp — đặc biệt là các công ty vừa và nhỏ — thường gặp phải một số sai lầm phổ biến khiến toàn bộ quy trình bị chậm trễ, tốn kém và kém hiệu quả. Việc nhận diện sớm những lỗi này giúp doanh nghiệp tối ưu chi phí, cải thiện dòng chảy hàng hóa và tăng năng suất vận hành.

7.1. Thiếu đồng bộ giữa các phòng ban

Một trong những sai lầm lớn nhất là thiếu sự phối hợp chặt chẽ giữa các bộ phận như mua hàng, kho vận, sản xuất, kế toán và bán hàng.
Khi các bên hoạt động độc lập, dữ liệu bị rời rạc, dễ xảy ra tình trạng:

• Hàng tồn kho không khớp với nhu cầu sản xuất.

• Đơn hàng giao chậm do thông tin bị trễ.

• Quyết định nhập/xuất hàng không dựa trên dữ liệu thực tế.

Giải pháp: Xây dựng hệ thống SCM tích hợp toàn bộ dữ liệu trong một nền tảng duy nhất, cho phép các bộ phận truy cập và cập nhật theo thời gian thực.

7.2. Không đầu tư đúng mức vào công nghệ và dữ liệu

Nhiều doanh nghiệp vẫn quản lý chuỗi cung ứng bằng Excel hoặc công cụ thủ công, khiến việc theo dõi hàng nghìn đơn hàng trở nên phức tạp và sai lệch.
Hệ quả là:

• Dữ liệu không cập nhật kịp thời, gây ra sai số trong dự báo nhu cầu.

• Không thể phân tích hiệu suất hoặc tối ưu tuyến vận chuyển.

• Không có khả năng phản ứng nhanh khi thị trường biến động.

Giải pháp: Ứng dụng các phần mềm SCM hiện đại có khả năng tự động hóa quy trình, đồng bộ dữ liệu và tích hợp AI phân tích hiệu suất.

7.3. Quản lý chuỗi cung ứng dựa trên cảm tính thay vì dữ liệu

Một sai lầm phổ biến khác là ra quyết định dựa trên kinh nghiệm cá nhân thay vì dựa vào số liệu phân tích.
Điều này khiến doanh nghiệp:

• Dự báo sai nhu cầu thị trường.

• Nhập hàng quá nhiều hoặc quá ít.

• Không tối ưu được chi phí vận hành.

Giải pháp: Thiết lập hệ thống KPI rõ ràng cho từng khâu (mua hàng, sản xuất, vận chuyển) và sử dụng báo cáo phân tích dữ liệu để đưa ra quyết định dựa trên bằng chứng thực tế.

7.4. Bỏ qua yếu tố rủi ro trong chuỗi cung ứng

Doanh nghiệp thường chỉ tập trung vào tối ưu chi phí mà quên lập kế hoạch dự phòng cho các tình huống khủng hoảng như:

• Đứt gãy chuỗi cung ứng quốc tế.

• Thiếu nguyên vật liệu.

• Biến động giá cả hoặc rủi ro vận chuyển.

Giải pháp: Xây dựng kế hoạch “risk management” – quản trị rủi ro trong chuỗi cung ứng, có kịch bản thay thế nguồn cung và phương án lưu kho dự phòng.

7.5. Không cập nhật mô hình SCM theo xu hướng mới

Trong bối cảnh chuyển đổi số và toàn cầu hóa, các mô hình chuỗi cung ứng thay đổi nhanh chóng.
Nếu doanh nghiệp vẫn giữ mô hình truyền thống, hậu quả là:

• Hiệu suất giảm, trong khi chi phí tăng.

• Mất khả năng cạnh tranh với đối thủ đã tự động hóa.

Giải pháp: Liên tục cập nhật và cải tiến quy trình SCM theo xu hướng Digital SCM, kết hợp AI, IoT, Big Data và tự động hóa.

8. Câu hỏi thường gặp

Doanh nghiệp nhỏ có cần triển khai SCM không?

Có. Doanh nghiệp nhỏ vẫn nên quan tâm đến SCM, nhất là khi bắt đầu có nhiều đơn hàng, nhiều nhà cung cấp hoặc cần kiểm soát tồn kho, tiến độ giao hàng và chi phí vận hành tốt hơn. SCM không chỉ dành cho doanh nghiệp lớn, mà còn giúp doanh nghiệp nhỏ quản lý chuỗi cung ứng bài bản ngay từ đầu, hạn chế rủi ro và tạo nền tảng để mở rộng sau này.

SCM ảnh hưởng gì đến tốc độ giao hàng và trải nghiệm khách hàng?

Khi chuỗi cung ứng được quản lý hiệu quả, doanh nghiệp có thể giảm chậm trễ, hạn chế thiếu hàng và giao sản phẩm đến khách hàng đúng thời điểm. Điều này không chỉ giúp tăng sự hài lòng của khách hàng mà còn góp phần nâng cao lợi thế cạnh tranh trên thị trường.

Doanh nghiệp nên đo hiệu quả SCM bằng những chỉ số nào?

Để đánh giá hiệu quả SCM, doanh nghiệp nên theo dõi một số chỉ số như tỷ lệ giao hàng đúng hạn, mức tồn kho, thời gian xử lý đơn hàng, chi phí vận chuyển, chi phí lưu kho, tỷ lệ thiếu hàng và khả năng đáp ứng nhu cầu khách hàng.

SCM có thể giúp giảm hàng tồn kho như thế nào?

SCM giúp doanh nghiệp giảm hàng tồn kho bằng cách kiểm soát tốt hơn dòng chảy hàng hóa từ đầu vào đến đầu ra. Khi dữ liệu giữa mua hàng, kho, sản xuất và bán hàng được kết nối chặt chẽ, doanh nghiệp sẽ dự báo nhu cầu chính xác hơn, nhập hàng đúng thời điểm và hạn chế tình trạng dư hàng hoặc thiếu hàng.

Khi nào doanh nghiệp nên dùng phần mềm SCM chuyên dụng?

Doanh nghiệp nên cân nhắc dùng phần mềm SCM chuyên dụng khi bắt đầu gặp các vấn đề như dữ liệu rời rạc giữa nhiều phòng ban, khó theo dõi tồn kho, chậm xử lý đơn hàng, phụ thuộc nhiều vào Excel hoặc ra quyết định dựa trên cảm tính. Nếu doanh nghiệp đang muốn quản trị dữ liệu xuyên suốt giữa các bộ phận và tối ưu vận hành trên cùng một nền tảng, có thể tham khảo giải pháp quản lý kho hàng trong hệ sinh thái quản trị doanh nghiệp tổng thể của 1Office để từng bước số hóa quy trình chuỗi cung ứng.

9. Kết

Hi vọng rằng bài viết về “SCM là gì” trên đây mang lại thông tin hữu ích, giúp các nhà quản trị doanh nghiệp hiểu, áp dụng và quản lý SCM một cách hiệu quả để đạt được kết quả tối đa. Chúc bạn thành công!

Đăng ký nhận Demo miễn phí tính năng!