Đối tượng tham gia bảo hiểm thất nghiệp: Ai phải đóng, ai không?

Xác định đúng đối tượng tham gia bảo hiểm thất nghiệp (BHTN) giúp người lao động đảm bảo quyền lợi khi mất việc, đồng thời giúp doanh nghiệp tuân thủ quy định và hạn chế rủi ro pháp lý. Tuy nhiên, không phải mọi trường hợp có hợp đồng lao động đều thuộc diện bắt buộc đóng BHTN. Vậy ai phải tham gia, ai được miễn và mức đóng hiện nay là bao nhiêu? Cùng tìm hiểu chi tiết trong bài viết dưới đây.

Đối tượng bắt buộc tham gia bảo hiểm thất nghiệp (Người lao động)

Căn cứ theo Điều 31, Luật Việc làm 2025, đối tượng người lao động bắt buộc phải tham gia bảo hiểm thất nghiệp (BHTN) đã có những thay đổi quan trọng so với các quy định trước đây. Cụ thể, người lao động là công dân Việt Nam phải tham gia BHTN khi làm việc theo các hình thức sau:

Làm việc theo hợp đồng lao động (HĐLĐ):

• HĐLĐ không xác định thời hạn.
• HĐLĐ xác định thời hạn từ đủ 01 tháng trở lên (Quy định mới này đã mở rộng đối tượng so với Luật cũ là từ đủ 03 tháng).
• Bao gồm cả người lao động làm việc không trọn thời gian, có tổng thời gian làm việc trong tháng từ đủ số giờ quy định và có mức lương bằng hoặc cao hơn mức căn cứ đóng BHXH bắt buộc thấp nhất.

Người lao động làm việc theo hợp đồng làm việc (HĐLV): Áp dụng cho các đối tượng là viên chức trong các đơn vị sự nghiệp công lập.

Người quản lý, điều hành và các chức danh chuyên môn:

• Người quản lý doanh nghiệp, kiểm soát viên, người đại diện phần vốn nhà nước, người đại diện phần vốn của doanh nghiệp tại công ty mẹ và con.
• Người quản lý điều hành hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã.
• Các đối tượng này phải là người có hưởng tiền lương và thuộc đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc theo quy định của Luật Bảo hiểm xã hội.

Trường hợp giao kết nhiều hợp đồng lao động:

• Nếu người lao động đồng thời thuộc nhiều đối tượng tham gia BHTN khác nhau (ký nhiều hợp đồng), thì người lao động và người sử dụng lao động có trách nhiệm tham gia BHTN theo hợp đồng lao động đầu tiên có trách nhiệm tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc.

Lưu ý: Theo định nghĩa tại Điều 2, người lao động trong phạm vi Luật này được xác định là công dân Việt Nam. Vì vậy, hiện tại người lao động nước ngoài làm việc tại Việt Nam vẫn chưa thuộc đối tượng bắt buộc đóng BHTN theo quy định mới nhất này.

Đối tượng là người sử dụng lao động (Doanh nghiệp/Tổ chức)

Căn cứ theo Khoản 3 Điều 31 Luật Việc làm 2025, đối tượng người sử dụng lao động bắt buộc phải tham gia bảo hiểm thất nghiệp (BHTN) bao gồm các cơ quan, tổ chức và cá nhân có thuê mướn, sử dụng lao động theo hợp đồng.

Cụ thể, danh sách các đơn vị có trách nhiệm đóng BHTN cho nhân viên bao gồm:

Cơ quan Nhà nước và Đơn vị công lập:

• Cơ quan nhà nước, đơn vị sự nghiệp công lập.
• Cơ quan, đơn vị thuộc Quân đội nhân dân và Công an nhân dân.

Các tổ chức chính trị – xã hội:

• Tổ chức chính trị, tổ chức chính trị – xã hội, tổ chức chính trị xã hội – nghề nghiệp, tổ chức xã hội – nghề nghiệp và các tổ chức xã hội khác.

Khối doanh nghiệp và kinh tế:

• Doanh nghiệp thuộc mọi thành phần kinh tế thành lập theo Luật Doanh nghiệp (Công ty TNHH, Công ty Cổ phần, Doanh nghiệp tư nhân, Doanh nghiệp FDI…).
• Hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã thành lập và hoạt động theo quy định của pháp luật.
• Hộ kinh doanh, tổ hợp tác có thuê mướn và sử dụng lao động theo hợp đồng lao động.

Tổ chức quốc tế và nước ngoài:

• Cơ quan, tổ chức nước ngoài, tổ chức quốc tế hoạt động trên lãnh thổ Việt Nam có sử dụng lao động là công dân Việt Nam.

Cá nhân có thuê, mướn lao động:

• Các cá nhân có sử dụng lao động và giao kết hợp đồng lao động theo đúng quy định của pháp luật.

Xem thêm:

• Điều kiện hưởng bảo hiểm thất nghiệp: thủ tục, mức hưởng & thời gian
• Cách nộp bảo hiểm thất nghiệp online tại nhà nhanh chóng, đơn giản

Các trường hợp KHÔNG thuộc đối tượng tham gia bảo hiểm thất nghiệp

Dựa trên nội dung của Luật Việc làm 2025 (số 74/2025/QH15), không phải tất cả người lao động đều phải đóng Bảo hiểm thất nghiệp (BHTN). Dưới đây là các trường hợp cụ thể không thuộc đối tượng tham gia hoặc được miễn trừ:

Mức đóng và phương thức đóng BHTN 

Theo Điều 33 và 34 Luật Việc làm 2025, mức đóng và cách thức tính BHTN được quy định như sau:

Mức đóng:

• Người lao động: Đóng bằng 1% tiền lương tháng
• Người sử dụng lao động: Đóng bằng 1% quỹ tiền lương tháng của những người đang tham gia BHTN
• Nhà nước: Hỗ trợ tối đa 1% quỹ tiền lương tháng từ ngân sách

Căn cứ đóng: Là tiền lương tháng ghi trong HĐLĐ (bao gồm lương, phụ cấp và các khoản bổ sung). Mức lương đóng BHTN cao nhất bằng 20 lần mức lương tối thiểu vùng hoặc lương cơ sở.

Thời hạn đóng: Chậm nhất là ngày cuối cùng của tháng (trừ khối nông/lâm/ngư nghiệp có thể đóng 3-6 tháng/lần)

Ví dụ minh họa:

Trường hợp 1: Lương trong hạn mức

Nhân viên A có mức lương ghi trên hợp đồng là 10.000.000 đồng/tháng.

• Số tiền nhân viên A đóng (1%): 100.000 đồng.
• Số tiền doanh nghiệp đóng (1%): 100.000 đồng.
• Tổng cộng số tiền BHTN nộp cho cơ quan BHXH là 200.000 đồng/tháng.

Trường hợp 2: Lương vượt mức trần (Giả sử lương tối thiểu vùng là 5.000.000đ)

Ông B là Giám đốc có mức lương 150.000.000 đồng/tháng.

• Mức trần đóng BHTN (20 lần lương tối thiểu): 5.000.000 x 20 = 100.000.000 đồng.
• Dù lương thực tế là 150 triệu, nhưng doanh nghiệp và ông B chỉ phải đóng BHTN trên mức 100.000.000 đồng.
• Số tiền mỗi bên đóng (1%): 1.000.000 đồng/tháng.

Khám phá thêm:

• Cách tính bảo hiểm thất nghiệp & Công cụ tính BHTN chính xác
• Hồ sơ bảo hiểm thất nghiệp gồm những gì? Cập nhật từ 1/1/2026

Doanh nghiệp đóng BHTN không đúng đối tượng có bị xử phạt không?

Căn cứ theo quy định tại Điều 5 Luật Việc làm 2025 về các hành vi bị nghiêm cấm và các quy định về trách nhiệm của người sử dụng lao động, câu trả lời là CÓ. Doanh nghiệp khi xác định sai đối tượng đóng bảo hiểm thất nghiệp (BHTN) sẽ phải đối mặt với các hình phạt và hệ lụy pháp lý nghiêm trọng.

Việc đóng không đúng đối tượng thường xảy ra ở hai khía cạnh: đóng thiếu (trốn đóng) và đóng thừa (đóng cho đối tượng không bắt buộc).

Trường hợp 1: Trốn đóng hoặc chậm đóng BHTN

Nếu doanh nghiệp không đóng BHTN cho người lao động có hợp đồng từ đủ 01 tháng trở lên, đây được coi là hành vi vi phạm pháp luật.

Hậu quả:

• Bị xử phạt hành chính theo quy định
• Truy thu toàn bộ số tiền BHTN chưa đóng
• Nộp tiền lãi chậm đóng theo quy định
• Có thể phải bồi thường cho người lao động nếu làm ảnh hưởng đến quyền hưởng trợ cấp thất nghiệp

Trường hợp 2: Đóng BHTN không đúng đối tượng

Đây là trường hợp doanh nghiệp đóng BHTN cho người nước ngoài hoặc người đã hưởng lương hưu hàng tháng.

Hậu quả:

• Không được giải quyết chế độ BHTN cho đối tượng không thuộc diện tham gia
• Phải thực hiện thủ tục thoái thu (hoàn trả) phức tạp
• Dễ phát sinh sai lệch hồ sơ kế toán và quyết toán thuế

Hành vi gian lận hồ sơ:

Nếu doanh nghiệp cố tình khai khống hoặc giả mạo hồ sơ để đưa người không đi làm vào danh sách đóng BHTN nhằm trục lợi chính sách, sẽ bị xử lý nghiêm theo quy định tại Khoản 2 Điều 5, tùy mức độ có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự.

Để hạn chế rủi ro sai sót khi quản lý đối tượng tham gia BHTN, doanh nghiệp nên chuẩn hóa quy trình quản lý hồ sơ và thông tin nhân sự bằng các giải pháp quản trị nhân sự tự động như phần mềm quản lý nhân sự 1Office HRM.

1Office HRM: Số hóa quản trị bảo hiểm và hồ sơ nhân sự

Xác định đúng đối tượng tham gia bảo hiểm thất nghiệp và thực hiện nghĩa vụ đóng bảo hiểm đúng hạn là một bài toán quản trị không hề đơn giản. Đối với doanh nghiệp có quy mô nhân sự lớn hoặc biến động thường xuyên, việc quản lý thủ công không chỉ tốn nhiều thời gian mà còn tiềm ẩn nguy cơ sai sót, dẫn đến rủi ro bị xử phạt hành chính hoặc phát sinh các vấn đề về tuân thủ.

• Lưu trữ thông tin bảo hiểm và hợp đồng lao động trên Excel hoặc bản cứng gây khó khăn khi tra cứu, đối soát
• Quên lịch gia hạn hợp đồng dẫn đến việc đóng bảo hiểm bị gián đoạn hoặc sai quy định
• Mỗi khi có thay đổi về mức lương, chức danh, bộ phận nhân sự phải sửa đổi thủ công trên nhiều biểu mẫu, dễ dẫn đến nhầm lẫn trong căn cứ đóng BHTN
• Mất nhiều ngày để hoàn tất việc ký hợp đồng giấy, làm chậm trễ quá trình báo tăng bảo hiểm cho nhân viên mới

Hiểu được những khó khăn đó, phân hệ 1HRM trong bộ giải pháp quản trị tổng thể 1Office mang đến những tính năng đột phá, giúp doanh nghiệp tự động hóa hoàn toàn quy trình quản lý giấy tờ và bảo hiểm:

• Lưu trữ hồ sơ tập trung: Quản lý toàn bộ thông tin nhân sự, hợp đồng, mức đóng bảo hiểm và lịch sử công tác trên một nền tảng duy nhất
• Ký số hợp đồng trực tuyến: Rút ngắn thời gian ký kết từ vài ngày xuống còn vài phút, đảm bảo báo tăng BHTN đúng thời hạn
• Tự động cập nhật dữ liệu: Đồng bộ thay đổi về lương, chức danh và mức đóng BHTN, đảm bảo tính chính xác
• Cảnh báo hợp đồng sắp hết hạn: Tự động nhắc HR và quản lý gia hạn hợp đồng, đảm bảo tham gia bảo hiểm liên tục
• Báo cáo biến động nhân sự: Theo dõi dữ liệu nhân sự theo thời gian thực, hỗ trợ quản trị và kiểm soát rủi ro bảo hiểm hiệu quả

Với 1Office HRM, doanh nghiệp không chỉ loại bỏ gánh nặng giấy tờ mà còn đảm bảo tính tuân thủ pháp luật tuyệt đối, giúp bộ phận nhân sự tập trung vào các giá trị chiến lược thay vì những tác vụ hành chính lặp đi lặp lại.

TRẢI NGHIỆM DEMO MIỄN PHÍ TỪ 1OFFICE HRM

Những câu hỏi thường gặp về đối tượng tham gia BHTN

Nhân viên thử việc có phải là đối tượng tham gia bảo hiểm thất nghiệp không?

KHÔNG (nếu ký Hợp đồng thử việc riêng biệt). Tuy nhiên, nếu thời gian thử việc được ghi chung trong Hợp đồng lao động có thời hạn từ 01 tháng trở lên thì BẮT BUỘC phải đóng.

Người lao động trên 60 tuổi nhưng chưa nghỉ hưu có phải đóng BHTN không?

CÓ. Nếu người lao động vẫn làm việc theo hợp đồng lao động và chưa hưởng lương hưu hàng tháng thì vẫn thuộc đối tượng bắt buộc tham gia BHTN.

Doanh nghiệp có phải đóng BHTN cho người lao động làm việc tại nhiều nơi không?

KHÔNG. Doanh nghiệp chỉ đóng BHTN cho người lao động nếu đó là hợp đồng lao động đầu tiên. Từ hợp đồng thứ hai trở đi, doanh nghiệp không phải đóng BHTN mà chỉ trả khoản tiền tương đương vào lương.

Người lao động nghỉ thai sản có được tính là đối tượng đang tham gia BHTN?

CÓ. Dù trong thời gian nghỉ thai sản người lao động và doanh nghiệp không phải đóng tiền BHTN, nhưng thời gian này vẫn được tính là thời gian tham gia BHTN để làm căn cứ hưởng trợ cấp sau này.

Hộ kinh doanh cá thể có bắt buộc đóng BHTN cho nhân viên không?

CÓ. Theo Luật mới, hộ kinh doanh có thuê mướn, sử dụng lao động theo hợp đồng từ đủ 01 tháng trở lên đều bắt buộc phải đăng ký tham gia BHTN cho nhân viên.

Kết luận

Như vậy, việc xác định đúng đối tượng tham gia bảo hiểm thất nghiệp không chỉ giúp doanh nghiệp tuân thủ quy định pháp luật mà còn đảm bảo quyền lợi an sinh cho người lao động. Hy vọng những thông tin trên đã giúp doanh nghiệp và người lao động hiểu rõ hơn về đối tượng, điều kiện và trách nhiệm tham gia BHTN.

Để quản lý bảo hiểm hiệu quả, doanh nghiệp cần kết hợp giữa việc tuân thủ quy định của pháp luật và ứng dụng công nghệ vào quản trị nhân sự. Với 1Office, toàn bộ hồ sơ và dữ liệu bảo hiểm được quản lý tập trung, giúp đồng bộ quy trình, giảm sai sót và đảm bảo tuân thủ.

NHẬN TƯ VẤN MIỄN PHÍ TỪ CHUYÊN GIA CỦA 1OFFICE