Giá vốn hàng bán (COGS) là gì? Công thức tính và ví dụ chi tiết

Tóm tắt nhanh

• Giá vốn hàng bán (COGS) là trị giá vốn của hàng hóa, sản phẩm hoặc dịch vụ đã bán trong kỳ, không phải toàn bộ tiền mua hàng hay giá trị hàng còn tồn kho.
• Công thức phổ biến với doanh nghiệp thương mại: Giá vốn = Tồn đầu kỳ + Hàng mua trong kỳ − Tồn cuối kỳ, sau khi xử lý các điều chỉnh liên quan.
• Giá vốn phụ thuộc vào phương pháp tính giá xuất kho như bình quân gia quyền, FIFO, giá đích danh, giá bán lẻ hoặc chi phí chuẩn.
• Doanh nghiệp sản xuất cần tính giá thành thành phẩm hoàn thành trước, sau đó mới xác định phần giá vốn của thành phẩm đã bán.
• Tính sai giá vốn thường đến từ nhầm giá nhập với giá vốn, phân loại sai chi phí, không đối chiếu tồn kho hoặc áp dụng phương pháp tính không nhất quán.
• Theo dõi đúng giá vốn giúp doanh nghiệp tính lợi nhuận gộp, biên lợi nhuận gộp và đánh giá hiệu quả kinh doanh chính xác hơn.

Giới thiệu

Giá vốn hàng bán (COGS) là trị giá vốn của sản phẩm, hàng hóa hoặc dịch vụ đã bán trong kỳ, không phải toàn bộ tiền mua hàng hay số hàng còn trong kho. Để tính đúng, doanh nghiệp cần xác định giá gốc và lượng đã bán, áp dụng công thức theo tồn kho hoặc giá thành sản xuất, rồi đối chiếu kết quả với tồn cuối kỳ. Bài viết này giải thích khái niệm, công thức tính giá vốn hàng bán, ví dụ theo từng loại hình và các phương pháp giá xuất kho cần lưu ý trong năm 2026.

1. Giá vốn hàng bán (COGS) là gì?

Giá vốn hàng bán (Cost of Goods Sold – COGS) là trị giá vốn của sản phẩm, hàng hóa hoặc dịch vụ đã bán trong một kỳ kế toán. Điểm mấu chốt nằm ở cụm “đã bán”: hàng vừa mua nhưng còn trong kho chưa tự động trở thành giá vốn của kỳ. Trên báo cáo kết quả kinh doanh, giá vốn được đối chiếu với doanh thu thuần để xác định lợi nhuận gộp.

Trong thực tế, nhiều người tìm “giá vốn bán hàng” để hỏi cùng một khái niệm. Dù cách gọi khác nhau, doanh nghiệp cần xác định đúng giá trị hàng/dịch vụ đã tiêu thụ và phân biệt với tổng số tiền mua hàng, chi phí bán hàng và chi phí quản lý.

1.1. Ví dụ ngắn: Giá nhập khác giá vốn của hàng đã bán

Giả sử cửa hàng mua 10 chiếc bình với đơn giá vốn 100.000 đồng/chiếc, tổng giá trị mua là 1.000.000 đồng. Trong kỳ, cửa hàng bán 6 chiếc; nếu không có khoản chi phí cấu thành giá gốc nào khác, giá vốn của 6 chiếc đã bán là 6 × 100.000 = 600.000 đồng. Bốn chiếc còn lại trị giá 400.000 đồng tiếp tục nằm trong tồn kho.

Như vậy, không lấy toàn bộ 1.000.000 đồng tiền mua làm giá vốn khi cửa hàng mới bán 6/10 sản phẩm. Đây là nguyên tắc cơ bản trước khi áp dụng bất kỳ công thức tính giá vốn hàng bán nào.

1.2. Giá vốn, giá thành sản xuất và chi phí bán hàng khác nhau thế nào?

Ba khoản mục có liên hệ nhưng không đồng nghĩa. Giá thành phản ánh chi phí hình thành sản phẩm hoàn thành; khi sản phẩm chưa bán, giá trị phù hợp vẫn được theo dõi trong tồn kho. Chi phí bán hàng thông thường phục vụ việc đưa sản phẩm ra thị trường và được phân loại riêng theo chế độ kế toán áp dụng.

2. Giá vốn hàng bán bao gồm những chi phí nào?

Thành phần giá vốn phụ thuộc loại hình kinh doanh và chính sách kế toán. Cần xác định trước chi phí nào hình thành giá gốc hàng tồn kho, khoản nào gắn với dịch vụ đã cung cấp, khoản nào là chi phí của kỳ và thời điểm hàng/dịch vụ được bán. Không có một danh sách “cộng tất cả chi phí phát sinh” áp dụng cho mọi doanh nghiệp.

2.1. Doanh nghiệp thương mại

Với doanh nghiệp mua hàng để bán, giá vốn thường xuất phát từ giá mua thực tế của hàng hóa đã bán cộng phần chi phí thu mua đủ điều kiện được phân bổ cho hàng đó. Chi phí có thể bao gồm vận chuyển từ nơi mua về kho, bốc dỡ phục vụ mua hàng và thuế không được hoàn lại nếu đáp ứng điều kiện ghi nhận; các khoản giảm giá, chiết khấu liên quan phải được xử lý đúng.

Cần tách phí đưa hàng về kho khỏi phí giao hàng cho khách sau khi bán: hai khoản có bản chất kế toán có thể khác nhau. Hàng mua chưa bán vẫn là hàng tồn kho chứ không phải toàn bộ giá vốn của kỳ.

2.2. Doanh nghiệp sản xuất

Giá thành sản xuất thường hình thành từ nguyên vật liệu trực tiếp sử dụng, nhân công trực tiếp và chi phí sản xuất chung đủ điều kiện. Luồng xác định là: nguyên vật liệu xuất dùng → chi phí sản xuất → sản phẩm dở dang → thành phẩm hoàn thành → thành phẩm đã bán. Chỉ phần giá thành gắn với thành phẩm thực tế tiêu thụ mới chuyển thành giá vốn hàng bán theo cách tính thông thường.

Việc phân bổ chi phí sản xuất chung cần có tiêu thức hợp lý, không dồn mọi khoản điện nước, bảo dưỡng hay chi phí vượt mức bình thường vào giá thành. Những khoản xử lý riêng theo quy định cần được kế toán xem xét trong từng trường hợp.

2.3. Doanh nghiệp dịch vụ và chi phí không tính vào giá vốn

Đối với dịch vụ, giá vốn phản ánh chi phí trực tiếp hoặc chi phí được phân bổ hợp lý cho dịch vụ đã cung cấp, tùy bản chất hợp đồng và chế độ kế toán. Ví dụ, tiền công nhân sự trực tiếp thực hiện dịch vụ có thể thuộc chi phí cung cấp dịch vụ; tiền quảng cáo và chi phí quản lý văn phòng thông thường không vì thế mà mặc nhiên trở thành giá vốn.

Không đưa toàn bộ chi phí quản lý doanh nghiệp vào định nghĩa COGS. Một số khoản đặc thù vẫn được ghi nhận vào tài khoản giá vốn theo quy định; vì vậy, khi lên sổ cần kiểm tra từng nghiệp vụ, thay vì áp dụng một quy tắc tuyệt đối.

3. Công thức tính giá vốn hàng bán

Cách tính giá vốn hàng bán có hai lớp: (1) xác định giá vốn của kỳ từ hàng tồn và hàng mua/sản xuất; (2) xác định đơn giá xuất kho để tính đúng phần hàng bán trong kỳ. Công thức và số liệu phải thống nhất về thời gian, nhóm hàng và cách định giá.

3.1. Công thức tổng quát cho doanh nghiệp thương mại

Với doanh nghiệp thương mại, giá vốn hàng bán có thể xác định dựa trên giá trị hàng tồn đầu kỳ, hàng mua thêm trong kỳ và lượng hàng còn lại cuối kỳ:

Giá vốn hàng bán = Giá trị hàng tồn đầu kỳ + Giá trị hàng mua trong kỳ theo giá gốc − Giá trị hàng tồn cuối kỳ (sau khi xử lý các điều chỉnh phù hợp)

Ví dụ, tồn đầu 50 triệu đồng, hàng mua bổ sung 100 triệu đồng, tồn cuối 30 triệu đồng thì giá vốn = 50 + 100 − 30 = 120 triệu đồng. Công thức giản lược này giả định số liệu đã xử lý nhất quán các nghiệp vụ như hàng mua trả lại, giảm giá, hàng điều chuyển và hao hụt; không tự ý cộng chúng lần thứ hai.

Lưu ý: mọi giá trị tồn kho trong công thức là giá trị theo giá vốn/giá gốc phù hợp, không phải giá niêm yết bán cho khách.

3.2. Cách tính đơn giá vốn và giá vốn của lượng hàng bán

Khi có nhiều lô hàng, trước hết xác định đơn giá xuất kho bằng phương pháp doanh nghiệp đang áp dụng; sau đó:

Giá vốn hàng bán = Tổng của (số lượng hàng bán thuộc từng nhóm/lô × đơn giá vốn tương ứng).

Nếu áp dụng bình quân gia quyền, đơn giá bình quân được tính theo giá trị và số lượng của hàng sẵn có theo kỳ hoặc sau từng lần nhập. Nếu áp dụng FIFO, phải phân bổ lượng xuất cho từng lô theo thứ tự nhập trước; không thể ghi “giá vốn bằng giá lô đầu” mà bỏ qua số lượng.

3.3. Phân biệt cách tính của doanh nghiệp sản xuất

Ở doanh nghiệp sản xuất, cần tính giá thành thành phẩm hoàn thành trước khi tính giá vốn thành phẩm đã bán:

Giá thành sản phẩm hoàn thành = Chi phí sản xuất dở dang đầu kỳ + Chi phí sản xuất phát sinh phù hợp trong kỳ − Chi phí sản xuất dở dang cuối kỳ

Giá vốn thành phẩm đã bán = Giá trị thành phẩm tồn đầu kỳ + Giá thành thành phẩm hoàn thành trong kỳ − Giá trị thành phẩm tồn cuối kỳ (có xét điều chỉnh phù hợp)

Nguyên vật liệu mua về nhưng chưa dùng không tự động là chi phí sản xuất đã phát sinh. Tương tự, hàng vừa sản xuất xong nhưng chưa bán không tự động trở thành giá vốn hàng bán. Công thức trên minh họa luồng giá trị sản xuất thông thường, không thay thế việc xử lý nghiệp vụ đặc biệt theo chế độ kế toán.

4. Ví dụ tính giá vốn hàng bán từng bước

Các ví dụ dưới đây đều là tình huống giả định để minh họa phép tính, thực tế nên kiểm tra cả hai mặt: số lượng (tồn đầu + nhập − bán = tồn cuối) và giá trị (giá trị có thể phân bổ = giá vốn đã bán + giá trị tồn cuối, nếu không có nghiệp vụ khác).

4.1. Ví dụ cửa hàng bán lẻ từ tồn đầu – mua – tồn cuối

Một cửa hàng có hàng tồn đầu kỳ trị giá 50 triệu đồng, mua thêm hàng với giá gốc 100 triệu đồng và kiểm kê hàng tồn cuối kỳ trị giá 30 triệu đồng. Giả định không có điều chuyển, hao hụt, trả lại hoặc nghiệp vụ điều chỉnh khác.

Giá trị hàng sẵn có để bán = 50 + 100 = 150 triệu đồng. Giá vốn hàng bán = 150 − 30 = 120 triệu đồng. Đối chiếu: 50 + 100 − 120 = 30 triệu đồng, đúng bằng giá trị tồn cuối kỳ.

120 triệu đồng là trị giá vốn của hàng đã bán trong kỳ, không đồng nghĩa với số tiền mặt cửa hàng đã chi trong cùng kỳ.

4.2. Ví dụ bán hàng nhiều lô nhập với số lượng và đơn giá

Giả sử cửa hàng kinh doanh cùng một loại sản phẩm, không phát sinh chi phí khác: tồn đầu 100 chiếc × 100.000 đồng = 10.000.000 đồng; nhập thêm 50 chiếc × 120.000 đồng = 6.000.000 đồng. Tổng hàng sẵn có: 150 chiếc, trị giá 16.000.000 đồng. Trong kỳ bán 90 chiếc, còn 60 chiếc.

Theo bình quân gia quyền cuối kỳ, đơn giá = 16.000.000 / 150 = 106.666,666… đồng/chiếc. Giá vốn 90 chiếc = 9.600.000 đồng; tồn cuối = 6.400.000 đồng. Đơn giá có thể hiển thị 106.666,67 đồng nhưng nên tính trên giá trị chưa làm tròn để tránh sai số.

Theo FIFO, 90 chiếc bán ra được tính từ lô tồn đầu 100 chiếc: giá vốn = 90 × 100.000 = 9.000.000 đồng. Tồn cuối gồm 10 chiếc × 100.000 + 50 chiếc × 120.000 = 7.000.000 đồng. Cả hai phương pháp đều đối chiếu: 16 triệu = giá vốn + tồn cuối; khác biệt là cách phân bổ chi phí giữa hàng bán và hàng còn tồn.

4.3. Ví dụ doanh nghiệp sản xuất: từ chi phí sản xuất đến thành phẩm đã bán

Một doanh nghiệp sản xuất có chi phí dở dang đầu kỳ 10 triệu đồng, chi phí sản xuất phù hợp phát sinh 100 triệu đồng, dở dang cuối kỳ 20 triệu đồng. Giá thành thành phẩm hoàn thành = 10 + 100 − 20 = 90 triệu đồng.

Giả sử thành phẩm tồn đầu kỳ trị giá 30 triệu đồng, thành phẩm cuối kỳ 40 triệu đồng, không có điều chỉnh khác: giá vốn thành phẩm đã bán = 30 + 90 − 40 = 80 triệu đồng. Kết quả 90 triệu là giá thành thành phẩm hoàn thành; 80 triệu mới là giá vốn thành phẩm đã bán. Số nguyên liệu mua nhưng chưa xuất dùng không nằm trong 100 triệu chi phí sản xuất của ví dụ này.

5. Các phương pháp tính giá xuất kho ảnh hưởng đến giá vốn

Khi giá nhập thay đổi, phương pháp xác định giá trị xuất kho quyết định phần chi phí chuyển vào hàng đã bán và phần còn lại trong tồn kho. Doanh nghiệp phải lựa chọn theo đặc điểm hàng hóa, điều kiện áp dụng và duy trì nhất quán giữa các kỳ, trừ trường hợp thay đổi chính sách kế toán phù hợp. Đây là phương pháp phân bổ giá trị, không phải các “công thức COGS” độc lập với tồn kho.

5.1. Bình quân gia quyền

Đơn giá bình quân = (Giá trị tồn trước khi tính + Giá trị nhập thuộc phạm vi tính) / (Số lượng tồn tương ứng + Số lượng nhập tương ứng).

Doanh nghiệp có thể tính bình quân cả kỳ hoặc sau từng lần nhập tùy chính sách và điều kiện thực tế. Giá vốn hàng bán bằng số lượng bán × đơn giá bình quân thích hợp.

Trong ví dụ mục 4.2, bình quân cuối kỳ là 106.666,666… đồng/chiếc; bán 90 chiếc cho giá vốn 9,6 triệu đồng. Không được tính 16 triệu / 150 thành 108.000 đồng như dữ kiện sai ở bài cũ.

5.2. Nhập trước, xuất trước (FIFO)

FIFO giả định hàng mua hoặc sản xuất trước được xuất trước về mặt tính giá. Khi bán vượt lượng còn lại của lô cũ, tiếp tục tính theo đơn giá của lô kế tiếp cho tới hết số lượng bán. Vì vậy, phép tính luôn cần cả số lượng từng lô lẫn đơn giá tương ứng.

Ở mục 4.2, 90 chiếc bán ra đều lấy từ 100 chiếc tồn đầu, nên giá vốn là 9 triệu đồng. Nếu bán 120 chiếc, phép tính sẽ là 100 × 100.000 + 20 × 120.000 = 12.400.000 đồng. Đây là ví dụ về giả định dòng giá vốn, không bắt buộc trùng thứ tự xuất hàng vật lý.

5.3. Giá đích danh

Phương pháp giá đích danh sử dụng giá trị thực tế của từng hàng hóa hoặc sản phẩm có thể nhận diện cụ thể. Ví dụ, doanh nghiệp bán một thiết bị có số serial và hồ sơ giá nhập riêng sẽ tính giá vốn theo giá gốc của đúng thiết bị đó, cộng các khoản cấu thành hợp lệ có liên quan.

Phương pháp phù hợp khi số lượng mặt hàng ít hoặc có thể nhận diện riêng, nhưng đòi hỏi dữ liệu theo dõi từng đơn vị chính xác.

5.4. Giá bán lẻ và chi phí chuẩn: trường hợp áp dụng

Phương pháp giá bán lẻ có thể dùng trong ngành bán lẻ có nhiều mặt hàng thay đổi nhanh, lợi nhuận biên tương tự và khó áp dụng phương pháp khác; trị giá vốn được ước tính từ giá bán sau khi loại trừ tỷ lệ lợi nhuận biên hợp lý, có xét các đợt giảm giá.

Phương pháp chi phí chuẩn có thể áp dụng trong sản xuất; chi phí được xây dựng theo mức sử dụng bình thường của nguyên liệu, nhân công và hiệu suất, đồng thời phải định kỳ rà soát và điều chỉnh khi cần. Không coi chi phí chuẩn là con số cố định bất biến hoặc lấy giá bán trực tiếp làm giá vốn.

5.5. Bảng so sánh và lưu ý pháp lý theo Thông tư 99/2025/TT-BTC

Theo nguyên tắc hàng tồn kho trong Phụ lục II Thông tư 99/2025/TT-BTC, danh sách phương pháp xác định giá xuất kho gồm giá đích danh, bình quân gia quyền, FIFO, giá bán lẻ và chi phí chuẩn. Danh sách này không có LIFO (nhập sau, xuất trước). Nội dung áp dụng cần đối chiếu với đối tượng doanh nghiệp, thời điểm áp dụng chế độ kế toán và chính sách thực tế của đơn vị.

Không chọn một phương pháp chỉ để tạo kết quả lợi nhuận mong muốn. Cần lưu hồ sơ chính sách tính giá, áp dụng nhất quán, kiểm tra điều kiện sử dụng và đối chiếu tồn kho.

6. Giá vốn hàng bán ảnh hưởng thế nào đến lợi nhuận gộp và định giá?

Lợi nhuận gộp = Doanh thu thuần − Giá vốn hàng bán.

Biên lợi nhuận gộp = (Lợi nhuận gộp / Doanh thu thuần) × 100%, khi doanh thu thuần khác 0.

Giả sử doanh thu thuần 200 triệu đồng và giá vốn 120 triệu đồng, lợi nhuận gộp là 80 triệu đồng, biên gộp bằng 40%.

Khi đặt giá bán, doanh nghiệp cần hiểu giá vốn trên từng đơn vị và mức lợi nhuận gộp mục tiêu, đồng thời tính đến chi phí bán hàng, quản lý, tài chính, thuế và các yếu tố khác. Bán cao hơn giá vốn không đồng nghĩa chắc chắn có lợi nhuận ròng.

Tổng giá vốn tăng chưa chắc phản ánh hiệu quả suy giảm: nếu sản lượng bán tăng mạnh, tổng giá vốn có thể tăng cùng doanh thu. Để đánh giá đúng, nên đối chiếu giá vốn trên một đơn vị, biên lợi nhuận gộp, cơ cấu sản phẩm và kỳ tương đương.

7. Những lỗi thường gặp khiến tính giá vốn sai

Sai số giá vốn có thể xuất hiện từ bước ghi nhận đầu vào, phân loại khoản mục, áp dụng công thức hoặc kiểm kê cuối kỳ. Người quản lý nên lần theo chứng từ và dòng hàng thay vì chỉ nhìn một con số trên báo cáo.

7.1. Nhầm giá nhập với giá vốn và cộng nhầm chi phí

Lỗi thường gặp là lấy toàn bộ tiền mua hàng làm giá vốn dù hàng vẫn còn tồn; ngược lại, bỏ sót chi phí thu mua hợp lệ khiến giá gốc bị thấp. Một lỗi khác là cộng cả quảng cáo, hoa hồng, phí giao hàng hoặc chi phí quản lý vào giá vốn mà không xét đúng bản chất và chế độ kế toán.

Cách xử lý là lập danh mục khoản mục theo từng giai đoạn: mua hàng, đưa hàng về kho, chế biến, bán hàng và quản lý; quy định rõ khoản nào cấu thành giá gốc, khoản nào thuộc chi phí kỳ.

7.2. Không đối chiếu tồn kho, hàng trả lại và hàng dở dang

Số tồn sai sẽ kéo theo giá vốn sai trong công thức đầu + nhập − cuối. Cần đối chiếu số lượng trên phiếu nhập, phiếu xuất, đơn hàng, biên bản kiểm kê và sổ kho; xử lý riêng hàng bán bị trả lại, hàng mua trả lại, hàng điều chuyển và hao hụt.

Với sản xuất, bỏ qua sản phẩm dở dang hoặc coi toàn bộ giá thành vừa hoàn thành là đã bán có thể làm sai giá vốn. Mỗi lần chốt kỳ nên đối chiếu cả dòng nguyên vật liệu và dòng thành phẩm.

Khi số mã hàng và số lượng giao dịch chưa lớn, kế toán có thể lập bảng đối chiếu tồn đầu, nhập, xuất và tồn cuối trên file Excel kế toán TT133 hỗ trợ đối chiếu nhập – xuất – tồn. Dù vậy, cần xác nhận file phù hợp với phương pháp tính giá xuất kho doanh nghiệp đang áp dụng và kiểm kê thực tế trước khi dùng số liệu để xác định giá vốn.

7.3. Dùng công thức hoặc phương pháp không nhất quán

Lấy đơn giá bình quân của kỳ này nhân lượng bán kỳ khác, thay đổi giữa FIFO và bình quân tùy từng giao dịch mà không có chính sách phù hợp, hoặc làm tròn đơn giá quá sớm đều có thể gây chênh lệch. Ngoài ra, sử dụng LIFO như một tùy chọn theo Thông tư 99 là không phù hợp với danh sách phương pháp được hướng dẫn trong văn bản này.

Để giảm lỗi, lưu rõ phương pháp tính giá áp dụng cho từng mặt hàng, phiên bản chính sách kế toán, ngày khóa sổ và quy tắc làm tròn; định kỳ đối chiếu giá trị hàng sẵn có = giá vốn xuất + hàng tồn, sau khi xét các điều chỉnh.

8. Cách kiểm soát biến động giá vốn hàng bán

Khi giá vốn tăng, doanh nghiệp cần tìm đúng nguyên nhân thay vì chỉ tìm cách mua hàng rẻ hơn. Có 4 vấn đề cần kiểm tra: giá mua, lượng nguyên liệu tiêu hao, chi phí sản xuất và độ chính xác của số liệu.

8.1. Theo dõi nguyên liệu, hao hụt và luồng nhập – xuất – tồn

Thứ nhất, kiểm soát nguyên liệu: Theo dõi giá mua, lượng sử dụng và hàng tồn kho. Nếu giá mua không đổi nhưng lượng nguyên liệu cần cho một sản phẩm tăng, cần kiểm tra hao hụt, thất thoát, sản phẩm lỗi hoặc quy trình sản xuất.

8.2. Phân bổ chi phí hợp lý và đối chiếu số liệu

Thứ hai, kiểm soát chi phí: Phân bổ các chi phí sản xuất như điện, máy móc, nhân công… cho sản phẩm theo cách phù hợp. Đồng thời đối chiếu số liệu giữa kho, sản xuất, bán hàng và kế toán để phát hiện sai lệch.

8.3. Ứng dụng công cụ quản lý khi có tính năng phù hợp

Thứ ba, kiểm soát bằng phần mềm quản lý bán hàng: Có thể dùng phần mềm để kết nối đơn hàng, kho và kế toán, giúp giảm nhập liệu thủ công và hạn chế sai sót. Tuy nhiên, phần mềm chỉ cho kết quả đúng khi dữ liệu đầu vào đúng và hệ thống thực sự có chức năng tính giá vốn phù hợp.

Doanh nghiệp có thể tham khảo giải pháp 1Office CRM để tìm hiểu cách quản lý đơn hàng tập trung và kết nối dữ liệu bán hàng với các hệ thống liên quan, từ đó giảm thao tác thủ công và hạn chế sai sót trong quá trình quản lý.

9. Câu hỏi thường gặp về giá vốn hàng bán

Dưới đây là các câu trả lời ngắn cho những thắc mắc thường xuất hiện sau khi đọc công thức và ví dụ tính giá vốn.

9.1. Giá vốn hàng bán có phải chi phí bán hàng không?

Không. Giá vốn hàng bán về cơ bản phản ánh trị giá vốn của hàng hoặc dịch vụ đã tiêu thụ, còn chi phí bán hàng thông thường bao gồm hoạt động phục vụ bán như quảng cáo, tiếp thị, hoa hồng và một số chi phí giao nhận tùy nghiệp vụ. Hai nhóm này ảnh hưởng đến các tầng lợi nhuận khác nhau trên báo cáo. Tuy vậy, việc phân loại cuối cùng phải dựa vào bản chất giao dịch và chế độ kế toán của doanh nghiệp, tránh kết luận tuyệt đối cho mọi khoản chi.

9.2. Giá vốn hàng bán tăng có luôn là xấu không?

Không nhất thiết. Nếu doanh nghiệp bán được nhiều sản phẩm hơn, tổng giá vốn tăng có thể đi kèm doanh thu và lợi nhuận gộp tăng. Ngược lại, khi giá vốn trên mỗi đơn vị tăng mà giá bán không đổi, biên gộp có thể thu hẹp. Cần xem đồng thời số lượng bán, giá vốn đơn vị, giá bán, cơ cấu mặt hàng và biên lợi nhuận gộp, thay vì đánh giá dựa trên một con số tổng.

9.3. Tài khoản 632 dùng để phản ánh gì?

Theo chế độ kế toán doanh nghiệp tại Thông tư 99/2025/TT-BTC, tài khoản 632 – Giá vốn hàng bán phản ánh trị giá vốn của sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ và một số đối tượng khác đã bán, cùng những khoản liên quan được quy định như dự phòng giảm giá hàng tồn kho hoặc chi phí đặc thù trong trường hợp phù hợp. Tài khoản này không có nghĩa là mọi chi phí vận hành đều được ghi vào giá vốn. Cần tra hướng dẫn tài khoản và chế độ cụ thể trước khi định khoản.

9.4. Có được tính giá vốn theo LIFO tại Việt Nam năm 2026?

Với doanh nghiệp áp dụng Thông tư 99/2025/TT-BTC cho năm tài chính thuộc phạm vi văn bản, danh sách phương pháp xác định giá xuất kho trong Phụ lục II không bao gồm LIFO. Vì vậy, không trình bày LIFO như một phương pháp được lựa chọn theo chế độ này. Điều đó không đồng nghĩa có thể kết luận về mọi đơn vị theo mọi chế độ hoặc mọi giai đoạn; kế toán vẫn cần xác định văn bản thực tế áp dụng cho doanh nghiệp mình.

10. Kết luận

Giá vốn hàng bán là giá trị của hàng hóa, sản phẩm hoặc dịch vụ đã bán, không phải toàn bộ chi phí mua vào hay hàng còn trong kho. Muốn tính đúng, hãy xác định giá gốc, dùng công thức tồn đầu + nhập − tồn cuối phù hợp, chọn phương pháp tính giá xuất kho nhất quán và đối chiếu các bước trong sản xuất nếu có. Theo dõi cả giá vốn đơn vị và biên lợi nhuận gộp sẽ giúp doanh nghiệp đánh giá biến động rõ hơn.

Nếu cần chuẩn hóa thông tin đơn hàng và quy trình bán hàng, doanh nghiệp có thể tìm hiểu các chức năng của 1Office CRM; nên xác minh riêng các tính năng kho, kế toán và tích hợp trước khi triển khai nghiệp vụ tính giá vốn.