Doanh thu là gì? Các loại doanh thu phổ biến trong doanh nghiệp

Đối với bất kỳ doanh nghiệp nào, chỉ số tài chính đầu tiên và quan trọng nhất phản ánh sức khỏe vận hành chính là doanh thu. Tuy nhiên, trên thực tế vẫn có rất nhiều người mơ hồ về bản chất doanh thu là gì, dẫn đến sự nhầm lẫn tai hại giữa doanh thu với doanh số, lợi nhuận hay dòng tiền. Trong bài viết này, hãy cùng 1Office khám phá toàn bộ kiến thức từ A-Z về doanh thu: từ khái niệm, các loại doanh thu phổ biến, công thức tính kèm ví dụ thực tế, cho đến thời điểm ghi nhận và giải pháp theo dõi doanh thu tự động, hiệu quả nhất hiện nay!

Doanh thu là gì? Khi nào doanh nghiệp được ghi nhận doanh thu

Doanh thu có thể tồn tại dưới hình thức:

• Tiền đã thu: Tiền mặt, tiền chuyển khoản ngân hàng
• Khoản phải thu: Khách hàng nợ tiền (đã hoàn tất giao dịch và chấp nhận thanh toán)

Theo Chuẩn mực kế toán Việt Nam (VAS 14), doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ được ghi nhận chỉ khi đáp ứng các điều kiện sau:

• Bán hàng: Đã chuyển giao phần lớn rủi ro, quyền sở hữu và quyền kiểm soát hàng hóa cho người mua; đồng thời xác định được doanh thu, lợi ích kinh tế và chi phí liên quan.
• Cung cấp dịch vụ: Doanh thu được ghi nhận khi kết quả giao dịch có thể xác định đáng tin cậy, thường dựa trên mức độ hoàn thành của dịch vụ.

Các loại doanh thu phổ biến trong doanh nghiệp

Căn cứ theo Chuẩn mực kế toán Việt Nam (VAS 14), doanh thu của một doanh nghiệp được chia làm 4 nhóm chính:

1. Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ là nguồn thu cốt lõi, chiếm tỷ trọng lớn nhất trong hầu hết các doanh nghiệp.

• Bán hàng: Thu từ việc bán sản phẩm, hàng hóa, thành phẩm (quần áo, đồ điện tử, thực phẩm…).
• Cung cấp dịch vụ: Thu từ việc thực hiện công việc cho khách hàng (dịch vụ phần mềm, vận tải, tư vấn, thiết kế…).

2. Doanh thu hoạt động tài chính là tiền thu được từ các hoạt động đầu tư hoặc quản lý vốn của doanh nghiệp, bao gồm:

• Lãi tiền gửi ngân hàng, lãi cho vay, lãi bán hàng trả chậm.
• Cổ tức và lợi nhuận được chia từ việc đầu tư góp vốn.
• Lãi chênh lệch tỷ giá hối đoái.
• Lãi từ chuyển nhượng vốn, bán chứng khoán.

3. Doanh thu nội bộ là doanh thu thu được từ các giao dịch bán hàng, cung cấp dịch vụ giữa các đơn vị phụ thuộc trong cùng một tổng công ty/tập đoàn (ví dụ: Công ty mẹ bán nguyên vật liệu cho Công ty con).

4. Thu nhập khác (Doanh thu bất thường): Các khoản thu không diễn ra thường xuyên, nằm ngoài hoạt động kinh doanh chính:

• Tiền thanh lý, nhượng bán tài sản cố định (máy móc cũ, xe cộ, nhà xưởng…).
• Tiền phạt thu được do đối tác vi phạm hợp đồng.
• Tiền bồi thường từ bảo hiểm hoặc các khoản nợ khó đòi nay thu hồi được.

Xem thêm: Các chỉ tiêu tài chính quan trọng giúp quản trị doanh nghiệp

Cách tính doanh thu: Công thức và ví dụ dễ áp dụng

Sau khi bạn đã nắm rõ doanh thu là gì, tiếp theo để xác định chính xác doanh thu, doanh nghiệp, bạn hãy áp dụng các công thức tính dưới đây:

1. Các công thức tính toán doanh thu

Công thức tính Doanh thu bán hàng (Tổng doanh thu)

Tổng doanh thu bán hàng = Số lượng sản phẩm/dịch vụ bán được × Đơn giá bán

Lưu ý về Thuế GTGT (VAT):

• Nếu doanh nghiệp nộp thuế GTGT theo phương pháp khấu trừ: Doanh thu tính theo giá chưa bao gồm thuế GTGT.
• Nếu doanh nghiệp nộp thuế GTGT theo phương pháp trực tiếp: Doanh thu tính theo giá đã bao gồm thuế GTGT.

Công thức tính Doanh thu thuần (Net Revenue)

Doanh thu thuần là số tiền thực sự doanh nghiệp thu về sau khi đã trừ đi các khoản giảm trừ doanh thu (chiết khấu, giảm giá, hàng bị trả lại).

Doanh thu thuần = Tổng doanh thu gộp − Các khoản giảm trừ doanh thu

Trong đó:

Các khoản giảm trừ doanh thu = Chiết khấu thương mại + Giảm giá hàng bán + Hàng bán bị trả lại + Thuế xuất khẩu/Thuế tiêu thụ đặc biệt (nếu có)

Công thức tính Tổng doanh thu toàn doanh nghiệp

Tính tổng doanh thu của doanh nghiệp để biết tổng số tiền doanh nghiệp thu được trong kỳ.

Tổng doanh thu doanh nghiệp = Doanh thu bán hàng & dịch vụ + Doanh thu tài chính + Thu nhập khác

Một số lưu ý khi hạch toán

Để hạn chế sai lệch số liệu và rủi ro khi quyết toán, doanh nghiệp nên:

• Lưu đầy đủ chứng từ: Hợp đồng, biên bản giao nhận, hóa đơn và chứng từ liên quan đến khoản giảm trừ.
• Ghi nhận đúng kỳ: Hạch toán doanh thu và các khoản giảm trừ vào đúng kỳ kế toán phát sinh.
• Đồng bộ dữ liệu: Sử dụng phần mềm quản lý để theo dõi doanh thu, chiết khấu và hàng trả lại tập trung, giảm thao tác đối soát thủ công.

Đọc ngay:

• Doanh thu hoạt động tài chính: Nguyên tắc và cách hạch toán chi tiết
• 7 mẫu báo cáo doanh thu bán hàng bằng Excel – Tải miễn phí

2. Ví dụ minh họa cách tính các loại doanh thu 

Bối cảnh: Công ty Công nghệ A trong tháng 10/2023 có các số liệu sau:

• Hoạt động bán hàng: Bán được 100 chiếc máy tính với giá 20.000.000 VNĐ/chiếc (chưa VAT).
• Khoản giảm trừ: Chiết khấu thương mại cho khách hàng mua sỉ tổng cộng 50.000.000 VNĐ.
• Hoạt động tài chính: Nhận được 10.000.000 VNĐ tiền lãi gửi ngân hàng.
• Thu nhập khác: Thanh lý 1 máy in cũ thu về 3.000.000 VNĐ.

Cách tính từng chỉ số:

Bước 1: Tính tổng doanh thu bán hàng (Gross Revenue)

Tổng doanh thu bán hàng = 100 × 20.000.000 = 2.000.000.000 VNĐ (2 tỷ)

Bước 2: Tính doanh thu thuần bán hàng (Net Revenue)

Doanh thu thuần = 2.000.000.000 − 50.000.000 = 1.950.000.000 VNĐ (1,95 tỷ)

Bước 3: Tính tổng doanh thu của công ty A trong tháng 10

Tổng doanh thu doanh nghiệp = 1.950.000.000 (Doanh thu thuần) + 10.000.000 (Lãi tài chính) + 3.000.000 (Thu nhập khác) = 1.963.000.000 VNĐ (1,963 tỷ)

Trong thực tế, việc tính doanh thu trên nhiều file Excel dễ phát sinh sai công thức, nhầm chiết khấu hoặc bỏ sót khoản giảm trừ, đồng thời khó theo dõi dòng tiền thực tế. 

Vì vậy, doanh nghiệp có thể ứng dụng phần mềm 1Office để tự động hóa quy trình quản lý doanh thu: đồng bộ dữ liệu từ báo giá, hợp đồng, tự động cập nhật khoản giảm trừ và đối soát doanh thu với dòng tiền thực thu theo thời gian thực. Nhờ đó, nhà quản lý có thể nắm bắt số liệu nhanh hơn, kiểm soát công nợ và dòng tiền tập trung trên một hệ thống.

Nhận tư vấn miễn phí 1-1 cùng chuyên gia 1Office

Doanh thu có ý nghĩa gì đối với hoạt động của doanh nghiệp?

Doanh thu là một trong những chỉ số quan trọng phản ánh quy mô hoạt động và khả năng tạo nguồn thu của doanh nghiệp. Theo dõi doanh thu giúp nhà quản lý đánh giá tình hình kinh doanh, lập kế hoạch tài chính và đưa ra quyết định phù hợp về đầu tư, vận hành và mở rộng. Cụ thể doanh thu mang lại những ý nghĩa như sau:

• Duy trì hoạt động: Tạo nguồn thu để chi trả lương, mặt bằng, nguyên vật liệu, marketing và các chi phí vận hành.
• Đánh giá tăng trưởng: Giúp doanh nghiệp theo dõi tình hình kinh doanh theo tháng, quý, năm và nhận diện xu hướng tăng trưởng.
• Xác định lợi nhuận: Là cơ sở để tính lợi nhuận và đánh giá hiệu quả sử dụng chi phí.
• Hỗ trợ mở rộng: Doanh thu ổn định tạo điều kiện để doanh nghiệp tái đầu tư, phát triển sản phẩm và mở rộng thị trường.
• Tăng khả năng huy động vốn: Doanh thu và tốc độ tăng trưởng là những chỉ số được ngân hàng, nhà đầu tư và đối tác quan tâm khi đánh giá doanh nghiệp.

Tìm hiểu thêm:

• 3 loại đòn bẩy kinh doanh giúp doanh nghiệp tối ưu lợi nhuận
• Lợi nhuận thuần là gì? Công thức, ví dụ và ý nghĩa cần biết

Sự khác nhau giữa doanh thu thuần, doanh số, lợi nhuận, dòng tiền và doanh thu là gì?

Bên cạnh việc tìm hiểu doanh thu là gì, bạn cũng cần phân biệt doanh thu với các chỉ số tài chính liên quan như doanh số, doanh thu thuần, lợi nhuận và dòng tiền đánh giá đúng tình hình kinh doanh và hiệu quả tài chính. Bảng dưới đây sẽ giúp làm rõ sự khác biệt giữa các khái niệm này.

Xem thêm: 5 Bước xây dựng kế hoạch dòng tiền bền vững cho doanh nghiệp

1OFFICE hỗ trợ doanh nghiệp theo dõi và kiểm soát doanh thu như thế nào?

Trong quản trị tài chính, kiểm soát doanh thu luôn là bài toán sống còn. Tuy nhiên, theo Báo cáo Thực trạng Kinh doanh & Chuyển đổi số Việt Nam (2025–2026), có tới hơn 65% doanh nghiệp SMEs đang gặp khó khăn trong việc theo dõi dòng tiền và dự báo doanh thu chính xác do dữ liệu bị phân tán rải rác trên nhiều file Excel và phần mềm rời rạc.

Chính sự thiếu đồng bộ này đã kéo theo hàng loạt hệ quả trực tiếp ảnh hưởng đến sức khỏe doanh nghiệp:

• Thất thoát & đọng công nợ: Không phát hiện nợ quá hạn kịp thời, dẫn đến khó thu hồi dòng tiền.
• Sụt giảm biên lợi nhuận: Thiếu cơ chế kiểm soát dẫn đến việc áp dụng chiết khấu/khuyến mãi chồng chéo.
• Dự báo cảm tính: Lãnh đạo thiếu số liệu thời gian thực để đưa ra quyết định kinh doanh chính xác.

Để giải quyết triệt để những bất cập trên, 1Office (phân hệ 1CRM) mang đến giải pháp quản trị doanh thu toàn diện, tự động hóa từ khâu phát sinh đơn hàng đến khi tiền thực tế về tài khoản qua các tính năng nổi bật:

• Số hóa quy trình Bán hàng – Thu chi: Tự động liên thông dữ liệu từ Báo giá → Hợp đồng → Đơn hàng → Thu chi, giúp theo dõi doanh số, hoa hồng và doanh thu chính xác theo từng nhân viên, dự án.
• Quản lý công nợ & dòng tiền thời gian thực: Tự động cảnh báo nợ đến hạn/quá hạn, giúp kiểm soát chặt chẽ các khoản thực thu và nợ tồn đọng.
• Kiểm soát chính sách giá & chiết khấu: Thiết lập luồng phê duyệt giá ngoại lệ, tự động chặn đơn hàng vượt hạn mức ưu đãi để bảo vệ biên lợi nhuận.
• Dashboard tài chính trực quan: Cung cấp báo cáo P&L và doanh thu đa chiều theo thời gian thực cho cấp lãnh đạo.

Không chỉ dừng lại ở các tính năng quản lý tiêu chuẩn, 1Office còn tạo ra bước đột phá khi tích hợp Trí tuệ nhân tạo (AI Agents) và Nền tảng No-code:

• 1AI Dashboard & 1AI Monitor: Tự động phân tích và cảnh báo tức thì các biến động bất thường về doanh thu hay chi phí.
• 1AI Assistant: Hỗ trợ CEO tra cứu báo cáo doanh thu nhanh chóng bằng câu lệnh tiếng Việt tự nhiên (chat/voice).
• No-code Platform: Linh hoạt tùy chỉnh quy trình phê duyệt và quản lý doanh thu theo đặc thù riêng mà không cần lập trình.

Nhờ sự kết hợp này, 1Office không chỉ giúp doanh nghiệp “thu đúng – tính đủ” mà còn tối ưu hóa dòng tiền và gia tăng lợi nhuận bền vững. Bạn đã sẵn sàng chuẩn hóa quy trình quản lý doanh thu cho doanh nghiệp?

Đăng ký trải nghiệm Demo 1Office miễn phí ngay hôm nay!

FAQ về doanh thu

1. Doanh thu cao có đồng nghĩa với việc doanh nghiệp đang có lãi không?

Không. Doanh thu chỉ phản ánh tổng giá trị tiền thu về trước khi trừ chi phí. Nếu giá vốn hàng bán, chi phí vận hành hoặc chiết khấu quá cao, doanh nghiệp vẫn có thể chịu lỗ dù doanh thu đạt con số rất lớn.

2. Tiền đặt cọc của khách hàng có được ghi nhận là doanh thu không?

Không. Theo quy định kế toán, tiền đặt cọc chỉ là khoản “Người mua trả tiền trước” (khoản nợ phải trả). Doanh nghiệp chỉ được ghi nhận doanh thu khi đã giao hàng hóa hoặc hoàn thành dịch vụ cho khách hàng.

3. Làm thế nào để theo dõi doanh thu và thu hồi công nợ hiệu quả, tránh đọng vốn?

Doanh nghiệp nên số hóa quy trình quản lý bán hàng và tài chính. Phần mềm 1Office giúp liên thông dữ liệu từ đơn hàng đến thu chi, tự động phát cảnh báo công nợ đến hạn/quá hạn cho Sales và Kế toán, giúp tối ưu tốc độ thu hồi nợ và đảm bảo dòng tiền lành mạnh.

4. Chiết khấu thương mại có được trừ trực tiếp khi tính doanh thu không?

Có. Chiết khấu thương mại là một khoản giảm trừ doanh thu hợp lệ. Doanh thu thuần dùng để tính thuế và báo cáo tài chính sẽ bằng Tổng doanh thu trừ đi Chiết khấu thương mại, giảm giá hàng bán và hàng bị trả lại.

5. Làm sao để dự báo doanh thu chính xác cho các kỳ tiếp theo?

Dự báo chính xác cần dựa trên dữ liệu cơ hội kinh doanh (Sales Pipeline) và lịch sử bán hàng thực tế. Tính năng 1AI Dashboard & 1AI Assistant trên 1Office hỗ trợ tự động phân tích tỷ lệ chuyển đổi đơn hàng, phát hiện xu hướng và đưa ra kịch bản dự báo doanh thu chuẩn xác giúp lãnh đạo chủ động kế hoạch kinh doanh.

Kết luận

Nắm vững khái niệm doanh thu là gì, phân biệt rõ ràng với doanh số, lợi nhuận, dòng tiền cũng như áp dụng chuẩn xác công thức tính toán và quy tắc ghi nhận chính là nền tảng cốt lõi giúp doanh nghiệp kiểm soát sức khỏe tài chính. Doanh thu không chỉ phản ánh quy mô và năng lực bán hàng hiện tại, mà còn là thước đo chiến lược để nhà quản lý đánh giá hiệu quả vận hành, tối ưu chi phí và đưa ra các quyết định tái đầu tư đúng đắn cho tương lai.

Tuy nhiên, trong thời đại chuyển giao công nghệ, việc theo dõi doanh thu thủ công qua sổ sách hay Excel rời rạc đã không còn đủ đáp ứng tốc độ phát triển của doanh nghiệp. Áp dụng giải pháp công nghệ hiện đại như phần mềm 1Office sẽ giúp tự động hóa toàn bộ quy trình quản lý doanh thu – công nợ – dòng tiền theo thời gian thực, loại bỏ sai sót và bảo vệ biên lợi nhuận tối đa. 

Đăng ký trải nghiệm Demo 1Office miễn phí ngay!