Lợi nhuận thuần là gì? Công thức, ví dụ và ý nghĩa cần biết

Lợi nhuận thuần là gì?

Lợi nhuận thuần (còn được gọi là lợi nhuận ròng) là phần lợi nhuận mà doanh nghiệp thu được sau khi trừ đi tất cả các chi phí liên quan tới hoạt động kinh doanh bao gồm: giá vốn hàng bán, chi phí tài chính, chi phí bán hàng, chi phí quản lý doanh nghiệp và thuế.

Đây là một chỉ số tài chính quan trọng vì nó phản ánh kết quả của cả hai hoạt động chủ yếu trong doanh nghiệp: sản xuất kinh doanh hàng hóa, dịch vụ và các hoạt động đầu tư tài chính. Nó chiếm phần lớn trong việc xác định lợi nhuận ròng (lợi nhuận giữ lại cuối cùng) mà doanh nghiệp đạt được.

Lợi nhuận thuần có vai trò như thế nào?

Dưới đây là những vai trò của lợi nhuận thuần đối với doanh nghiệp

• Đánh giá hiệu quả kinh doanh: Cho biết doanh nghiệp đang hoạt động có lãi hay thua lỗ sau khi đã tính các khoản chi phí và nghĩa vụ liên quan.
• Hỗ trợ kiểm soát hoạt động: Giúp doanh nghiệp nhận diện những vấn đề trong quản lý doanh thu, chi phí và hiệu quả vận hành để có phương án điều chỉnh kịp thời.
• Cơ sở xây dựng chiến lược: Lợi nhuận thuần là một trong những căn cứ để doanh nghiệp hoạch định kế hoạch kinh doanh, phân bổ nguồn lực và đưa ra quyết định đầu tư trong dài hạn.
• Đánh giá sức khỏe tài chính: Mức lợi nhuận ổn định hoặc tăng trưởng cho thấy doanh nghiệp có khả năng kiểm soát chi phí và tạo ra giá trị tốt hơn.
• Hỗ trợ cổ đông, nhà đầu tư ra quyết định: Chỉ số này giúp cổ đông và nhà đầu tư đánh giá khả năng sinh lời, triển vọng tăng trưởng và cân nhắc việc đầu tư hoặc tiếp tục nắm giữ cổ phần.
• Ảnh hưởng đến giá trị doanh nghiệp: Lợi nhuận suy giảm trong thời gian dài có thể làm giảm sức hấp dẫn đối với nhà đầu tư, ảnh hưởng đến giá trị cổ phiếu và khả năng huy động vốn của doanh nghiệp.

Lợi nhuận thuần và lợi nhuận gộp khác nhau ở điểm nào?

Lợi nhuận thuần và lợi nhuận gộp là hai khái niệm khá dễ bị nhầm lẫn. Có không ít các chủ doanh nghiệp vì sự nhầm lẫn đó mà tính toán sai các chỉ số, dẫn đến khó khăn trong việc điều chỉnh các chiến lược hay ra quyết định. Bạn có thể phân biệt được các 2 loại chỉ này qua các đặc điểm sau: 

Bảng so sánh lợi nhuận thuần và lợi nhuận gộp

So sánh giữa lợi nhuận thuần và các chỉ số tài chính khác

Lợi nhuận thuần được tính như thế nào?

Để tính lợi nhuận thuần, bạn cần nắm rõ các chỉ số tài chính quan trọng của doanh nghiệp mình như doanh thu thuần, chi phí, giá vốn,… Sau đó, áp dụng công thức tính dưới đây:

Công thức tính lợi nhuận thuần đầy đủ:

Lợi nhuận thuần = Doanh thu thuần – Giá vốn + Doanh thu hoạt động tài chính – Chi phí tài chính – Chi phí bán hàng – chi phí quản lý doanh nghiệp

Công thức tính trên có thể rút gọn như sau: 

Lợi nhuận thuần = Lợi nhuận gộp + Doanh thu thuần – Tổng chi phí

Trong đó:

• Doanh thu thuần: Là doanh thu từ hoạt động bán hàng và cung cấp dịch vụ sau khi trừ các khoản giảm trừ doanh thu như chiết khấu thương mại, giảm giá hàng bán và hàng bán bị trả lại.
• Giá vốn hàng bán: Là tổng chi phí trực tiếp để sản xuất hoặc mua sản phẩm, hàng hóa đã bán, bao gồm chi phí nguyên vật liệu, nhân công và các chi phí sản xuất liên quan.
• Doanh thu hoạt động tài chính: Là các khoản thu từ hoạt động tài chính như lãi tiền gửi, lãi cho vay, cổ tức, lợi nhuận được chia hoặc các khoản thu tài chính khác.
• Chi phí tài chính: Bao gồm các khoản chi phát sinh từ hoạt động tài chính như chi phí lãi vay và các chi phí liên quan đến hoạt động tài chính của doanh nghiệp.
• Chi phí bán hàng: Là các khoản chi phục vụ hoạt động bán và phân phối sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ như chi phí nhân viên bán hàng, quảng cáo, vận chuyển và đóng gói.
• Chi phí quản lý doanh nghiệp: Bao gồm các khoản chi phục vụ hoạt động quản lý và vận hành doanh nghiệp như tiền lương bộ phận quản lý, văn phòng, khấu hao tài sản và các chi phí hành chính khác.

Tỷ suất lợi nhuận thuần được tính như thế nào?

Tỷ suất lợi nhuận thuần (Net Profit Margin) là chỉ số phản ánh khả năng chuyển đổi doanh thu thành lợi nhuận của doanh nghiệp trong một khoảng thời gian nhất định. Chỉ số này cho biết cứ mỗi đồng doanh thu, doanh nghiệp tạo ra bao nhiêu đồng lợi nhuận sau thuế.

Tỷ suất lợi nhuận thuần càng cao thường cho thấy doanh nghiệp kiểm soát chi phí và hoạt động kinh doanh hiệu quả hơn. Ngược lại, tỷ suất thấp hoặc âm có thể là dấu hiệu doanh nghiệp đang gặp vấn đề về doanh thu, chi phí hoặc hiệu quả vận hành.

Công thức tính tỷ suất lợi nhuận thuần (ROS):

ROS = (Lợi nhuận sau thuế / Doanh thu thuần) × 100%

Trong đó:

• ROS: Tỷ suất lợi nhuận thuần, được tính theo đơn vị %.
• Lợi nhuận sau thuế: Khoản lợi nhuận doanh nghiệp còn lại sau khi đã trừ thuế thu nhập doanh nghiệp và các khoản thuế liên quan.
• Doanh thu thuần: Doanh thu từ bán hàng và cung cấp dịch vụ sau khi trừ các khoản giảm trừ doanh thu như chiết khấu, giảm giá hàng bán và hàng bán bị trả lại.

>>>Xem thêm: Chỉ số ROS: Công thức tính và ý nghĩa trên báo cáo tài chính

Ví dụ thực tế tính tỷ suất lợi nhuận thuần

Bạn có thể vận dụng những công thức phía trên và tự tính lợi nhuận thuần và tỷ suất lợi nhuận thuần thông qua các số liệu trong báo cáo tài chính của một công ty giả định dưới đây:

Theo báo cáo trên, lợi nhuận thuần và doanh thu thuần của công ty lần lượt là: 486 triệu và 4,955 tỷ đồng.

Như vậy Tỷ suất lợi nhuận thuần là:

Tỷ suất lợi nhuận thuần = Lợi nhuận thuần (10) / Doanh thu thuần (3) = 486/4955 * 100% = 9,8%

Theo đó, có thể hiểu rằng cứ có 100 đồng doanh thu thuần thì công ty làm ra 9,8 đồng lợi nhuận từ hoạt động kinh doanh.

Cách tối ưu lợi nhuận thuần cho từng loại mô hình doanh nghiệp

Doanh nghiệp nhỏ và vừa (SMEs)

SMEs nên tập trung vào kiểm soát chi phí, quản lý dòng tiền và tối ưu nguồn lực. Một số giải pháp có thể áp dụng:

• Rà soát và cắt giảm các chi phí quản lý không cần thiết.
• Tối ưu hàng tồn kho để hạn chế vốn bị ứ đọng.
• Đàm phán lại giá và điều khoản thanh toán với nhà cung cấp.
• Ứng dụng phần mềm quản lý để giảm thao tác thủ công và chi phí vận hành.

Ví dụ: Một doanh nghiệp phân phối văn phòng phẩm có doanh thu 5 tỷ đồng/năm nhưng chi phí tồn kho và vận hành cao. Sau khi tối ưu lượng hàng tồn, đàm phán lại giá với nhà cung cấp và sử dụng phần mềm quản lý kho, doanh nghiệp giảm được 10% chi phí vận hành, từ đó cải thiện lợi nhuận thuần.

Cách tối ưu lợi nhuận thuần cho chuỗi bán lẻ và F&B

Với đặc thù giá vốn và chi phí vận hành chiếm tỷ trọng lớn, doanh nghiệp bán lẻ và F&B cần tập trung vào kiểm soát giá vốn và tăng doanh thu trên mỗi khách hàng:

• Kiểm soát chặt chẽ giá vốn hàng bán và nguyên vật liệu.
• Theo dõi chi phí nhân sự, điện nước và marketing tại từng điểm bán.
• Tinh gọn danh mục sản phẩm, loại bỏ những sản phẩm có doanh số hoặc biên lợi nhuận thấp.
• Tăng giá trị đơn hàng thông qua các chương trình upsell và cross-sell.

Ví dụ: Một chuỗi trà sữa có 10 cửa hàng nhận thấy nhiều sản phẩm có doanh số thấp nhưng vẫn phát sinh chi phí nguyên liệu và nhân sự. Doanh nghiệp quyết định loại bỏ các sản phẩm kém hiệu quả, tập trung vào nhóm bán chạy và triển khai combo để tăng giá trị đơn hàng. Nhờ đó, doanh thu trên mỗi khách hàng tăng và lợi nhuận thuần được cải thiện.

Cách tối ưu lợi nhuận thuần cho doanh nghiệp dịch vụ & công nghệ

Đối với doanh nghiệp dịch vụ và công nghệ, chi phí nhân sự và khả năng duy trì khách hàng là những yếu tố ảnh hưởng lớn đến lợi nhuận. Doanh nghiệp có thể:

• Phát triển các gói dịch vụ bổ sung để tăng doanh thu từ khách hàng hiện tại.
• Nâng cao chất lượng dịch vụ và trải nghiệm khách hàng để giảm tỷ lệ rời bỏ.
• Tự động hóa các quy trình lặp lại bằng phần mềm, RPA hoặc AI.
• Quản lý hiệu suất nhân sự và phân bổ nguồn lực theo từng dự án.

Ví dụ: Một công ty SaaS nhận thấy chi phí chăm sóc khách hàng chiếm tỷ trọng lớn trong tổng chi phí vận hành. Doanh nghiệp triển khai chatbot AI để xử lý các câu hỏi phổ biến, đồng thời cung cấp thêm các gói dịch vụ nâng cao cho khách hàng hiện tại. Nhờ giảm chi phí hỗ trợ và tăng doanh thu từ khách hàng cũ, lợi nhuận thuần được cải thiện.

Cách tối ưu lợi nhuận thuần cho ngành Bất động sản 

Do đặc thù cần nguồn vốn lớn và thời gian thu hồi vốn dài, doanh nghiệp bất động sản nên ưu tiên tối ưu chi phí vốn và đẩy nhanh vòng quay dòng tiền:

• Đàm phán lãi suất và tối ưu cơ cấu nguồn vốn.
• Khai thác các tài sản hoặc quỹ đất chưa sử dụng để tạo thêm dòng tiền.
• Đẩy nhanh tiến độ bán hàng thông qua pre-sale và các kênh marketing phù hợp.
• Kiểm soát chi phí thi công, đấu thầu và quản lý dự án để hạn chế đội vốn.

Ví dụ: Một chủ đầu tư có quỹ đất chưa triển khai trong 2 năm. Thay vì để tài sản không tạo ra dòng tiền, doanh nghiệp cho thuê một phần diện tích làm bãi đỗ xe và kho hàng tạm thời. Khoản doanh thu này giúp bù đắp một phần chi phí vốn trong thời gian chờ triển khai dự án.

Cách tối ưu lợi nhuận thuần cho ngành Y tế & Chăm sóc sức khỏe

Do chi phí thiết bị, thuốc, vật tư và vận hành thường cao, doanh nghiệp cần tập trung vào giảm lãng phí và phát triển các dịch vụ có giá trị cao:

• Quản lý chặt chẽ thuốc, vật tư và thiết bị y tế.
• Xây dựng kế hoạch bảo trì để kéo dài tuổi thọ thiết bị.
• Phát triển các dịch vụ chuyên sâu như khám sức khỏe doanh nghiệp, tầm soát hoặc dịch vụ cao cấp.
• Ứng dụng công nghệ để tối ưu quy trình khám chữa bệnh và quản lý hồ sơ.

Ví dụ: Một phòng khám tư thường xuyên phát sinh chi phí do thuốc và vật tư y tế hết hạn. Sau khi triển khai hệ thống quản lý kho có cảnh báo hạn sử dụng và tự động theo dõi lượng tồn, phòng khám giảm đáng kể lượng vật tư bị lãng phí. Đồng thời, phòng khám phát triển thêm gói khám sức khỏe doanh nghiệp để tạo nguồn doanh thu ổn định.

Cách tối ưu lợi nhuận thuần cho ngành Du lịch & Khách sạn

Với đặc thù phụ thuộc vào mùa vụ và công suất phòng, doanh nghiệp du lịch, khách sạn cần tập trung vào tối đa hóa công suất và doanh thu trên mỗi khách hàng:

• Điều chỉnh giá phòng linh hoạt theo mùa vụ, nhu cầu và sự kiện.
• Tăng doanh thu từ các dịch vụ bổ sung như spa, đưa đón, tour và ăn uống.
• Kiểm soát chi phí điện, nước, nhân sự và các chi phí vận hành khác.
• Tăng tỷ lệ đặt phòng trực tiếp để giảm chi phí hoa hồng cho các nền tảng OTA.
• Xây dựng chương trình khách hàng thân thiết để tăng tỷ lệ khách quay lại.

Nguyên tắc tối ưu lợi nhuận thuần hiệu quả

Lợi nhuận thuần không chỉ phản ánh kết quả kinh doanh cuối cùng mà còn là thước đo cho sự bền vững của doanh nghiệp. Để tối ưu con số này, doanh nghiệp cần nhìn nhận toàn diện từ việc kiểm soát chi phí, tăng hiệu quả vận hành cho đến khai thác tốt hơn nguồn doanh thu. Tuy nhiên, tối ưu lợi nhuận không có nghĩa là cắt giảm bằng mọi giá, mà là áp dụng những nguyên tắc quản trị hợp lý để vừa duy trì chất lượng sản phẩm, dịch vụ, vừa đảm bảo tăng trưởng dài hạn.

Luôn đảm bảo Thu > Chi

Nguyên tắc cơ bản để doanh nghiệp đạt được lợi nhuận là “Doanh thu phải lớn hơn Chi phí” hay Thu – Chi > 0. Để thực hiện nguyên tắc này, doanh nghiệp cần chú ý đến một số nguyên tắc cụ thể:

• Quản lý nguồn thu và nguồn chi dựa trên ước lượng và dự đoán, sử dụng sự phân tích đầy đủ để hiểu rõ nguồn thu và có thể cắt giảm chi phí hiệu quả.
• Kiểm soát công nợ một cách thường xuyên và chặt chẽ, thiết lập chính sách xử lý nợ một cách nghiêm túc để tránh rủi ro mất khả năng thanh toán và tăng chi phí lãi vay.
• Kiểm soát mạnh mẽ về vật tư, hàng hóa, và quản lý tồn kho, đảm bảo rằng hàng tồn kho không gây ứ đọng vốn và tối ưu hóa khả năng xoay vòng vốn lưu động.
• Lập kế hoạch tài chính rõ ràng để kiểm soát dòng tiền và có kế hoạch hiệu quả cho việc thu nợ và thanh toán nợ.

Quản lý dòng tiền

Việc lập kế hoạch tài chính đóng vai trò quan trọng đối với một doanh nghiệp vì nó liên quan đến việc xác định và đạt được các mục tiêu tài chính đã đề ra, cũng như cách sử dụng hiệu quả các nguồn lực để đạt được những mục tiêu đó.

Quá trình lập kế hoạch tài chính thường sử dụng một số giả định như dự báo về doanh thu, chi phí, và các yếu tố khác, cũng như các báo cáo tài chính từ quá khứ. Những thông tin này được sử dụng để tạo ra các báo cáo tài chính dự kiến trong tương lai, nhằm hướng đến những mục tiêu và ưu tiên cụ thể của doanh nghiệp.

Tận dụng sức mạnh của công cụ quản lý tài chính

Đây là một trong những yếu tố quan trọng để tối đa hóa lợi nhuận thuần của doanh nghiệp. Công cụ này giúp doanh nghiệp quản lý tài chính và lên kế hoạch chi tiêu một cách chặt chẽ hơn.

Ví dụ: Sử dụng một công cụ quản lý dòng tiền như phần mềm quản lý tài chính có thể giúp doanh nghiệp theo dõi chi phí một cách chi tiết, từ đó xác định các khoản chi tiêu không cần thiết và tiết kiệm chi phí. Hơn nữa, công cụ này còn hỗ trợ doanh nghiệp xây dựng kế hoạch chi tiêu phù hợp với tình hình tài chính hiện tại của mình.

Thực tế, các doanh nghiệp thường tìm đến sự hỗ trợ của các công cụ quản trị tài chính và phần mềm tích hợp quản lý tổng thể, thay vì chỉ sử dụng phần mềm kế toán đơn thuần và rời rạc. Tính năng quản lý thu chi của 1Office có thể:

• Cung cấp đầy đủ các chỉ số về doanh thu, chi phí, và tài sản trên báo cáo kết quả sản xuất kinh doanh, giúp doanh nghiệp dễ dàng tính toán lợi nhuận thuần và đưa ra những quyết định sản xuất và kinh doanh hợp lý, hiệu quả.
• Cung cấp đầy đủ các số liệu và báo cáo liên quan đến chi tiêu chi tiết từng mặt hàng và thị trường. Điều này giúp CEO/chủ doanh nghiệp nắm bắt được thông tin về mặt hàng và thị trường nào đang kinh doanh hiệu quả, từ đó có kế hoạch kinh doanh hợp lý.
• Dễ dàng nắm bắt tình hình doanh nghiệp thông qua nhiều thiết bị như điện thoại di động, laptop, bất kỳ lúc nào và ở mọi nơi, chỉ cần có kết nối internet.

➤ Đăng ký nhận Demo miễn phí tính năng

Câu hỏi thường gặp